Domesticated rice comprises two species in the Poaceae family, Oryza sativa and Oryza glaberrima.  These plants are native to tropical and subtropical southern Asia and southeastern Africa.  Rice provides more than one fifth of the calories consumed worldwide by humans.  Rice is grown as a monocarpic annual plant, although in tropical areas it can survive as a perennial and can produce a ratoon crop.  Rice can grow to 1 - 1.8 m tall, depending on the variety and soil fertility.  The rice has long, slender leaves 50 - 100 cm long and 2 - 2.5 cm broad.  The small wind-pollinated flowers are produced in a branched arching to pendulous inflorescence 30 - 50 cm long.  The seed is a grain (caryopsis) 5 - 12 mm long and 2 - 3 mm thick.

Photo: Oryza sativa

There are three groups of Oryza sativa cultivars: the short-grained "japonica" varieties, exemplified by Japanese rice; the long-grained "indica" varieties, exemplified by Jasmine and Basmati rice; and the broad-grained "javonica" varieties, which thrive under tropical conditions.

ข้าว เป็นพืชล้มลุกตระกูลหญ้าที่สามารถกินเมล็ดได้ ข้าวถือเป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยวเช่นเดียวกับหญ้า ต้นข้าวมีลักษณะภายนอกบางอย่าง เช่น ใบ กาบใบ ลำต้น และรากคล้ายต้นหญ้า ความสูงของต้นข้าวจะอยู่ประมาณ ๑ - ๑.๘ เมตร ขึ้นอยู่กับชนิดของพันธุ์ข้าวและความอุดมสมบูรณ์ของดิน ใบข้าวมีขนาดความยาว ๕๐ - ๑๐๐ ซม. และมีความกว้าง ๒ - ๒.๕ ซม. ขนาดของรวงข้าวมีความยาว ๓๐ - ๕๐ ซม. และเมล็ดข้าวมีความยาว ๕ - ๑๒ มม. และหนา ๒ - ๓ มม.

พันธุ์ข้าวที่นิยมบริโภคมีอยู่ ๒ พันธุ์ใหญ่ๆ คือ Oryza glaberrima ซึ่งปลูกเฉพาะในเขตร้อนของแอฟริกาเท่านั้น และ Oryza sativa ซึ่งปลูกกันทั่วไปในทุกประเทศ ข้าวชนิด Oryza sativa นี้ แบ่งออกได้เป็น Indica ซึ่งเป็นข้าวประเภทเมล็ดพันธุ์ยาว มีปลูกมากในเขตร้อน เช่น ข้าวหอมมะลิ ข้าวบาสมาติ, Japonica เป็นข้าวประเภทเมล็ดพันธุ์สั้น ปลูกมากในเขตอบอุ่น เช่น ข้าวญี่ปุ่น, และ Javanica ข้าวประเภทเมล็ดพันธุ์กลมใหญ่ พบอยู่ในเขตร้อนชื้น

 

Rice & Thai Culture 

---

Thais have cultivated rice for a long time and have improved it continuously.  In the past, Thais had "Pin-Thong" rice, a Thai rice’s species and the best species of the world, but now it has become extinct.  Currently, Thais have Jasmine rice which is well-known around the world.

Approximately 10,000 years ago, mankind utilized shifting-rice plant.  About 5,000 - 10,000 years after that, they developed seedlings that were then transplanted.  The evidence of the rice cultivation development was found at Ban-Cheang, Udonthani and Punghung cave, Mae Hongsorn.

 

Rice cultivation plays a central role in Thai economics and culture.  It has also shaped Thailand's natural environment.  With the advantage of Thailand’s landscape on plentifully low land, Thailand is top five rice exporters in the world.  The rice export brings tremendous profit to Thailand and the Thai rice culture is a central theme in the culture of Thailand.  For example, the goddess of rice’s worship (Mae Phosop), harvest cooperation, and the threshing of rice.  Moreover, rice also influences Thai proverbs, for example, Khao-Yak-Mak-Pang (means everything is so expensive), Khao-Dang-Kang-Ron, Khao-Nok-Na, and in the daily language: "to eat" Pai kin khao, (means "to go eat rice.")

 

Rice usually serves as the Thai main course, both regular rice and sticky rice, and the Thais consume rice three times daily.  Rice is also an ingredient in Thai desserts such as Khaoneaw Moon and Khaoneaw Sangkayha.  Rice is part of Thai culture, inherited from generation to generation, and it will continued forever. 

 

  

  

  

  

  

  

วัฒนธรรมข้าวของชาวไทย

คนไทยได้มีการพัฒนาเรื่องการปลูกข้าวมาช้านาน ครั้งหนึ่งเราเคยมีข้าวพันธุ์ "ปิ่นทอง" ซึ่งนับว่าเป็นข้าวพันธุ์ดีที่สุดในโลก แต่เป็นที่น่าเสียดายอย่างยิ่ง ที่ ณ วันนี้ข้าวพันธุ์ปิ่นทองของเราได้สูญพันธุ์ไป อย่างไรก็ดี เรายังมี "ข้าวหอมมะลิ" ซึ่งเป็นที่นิยมและรู้จักแพร่หลายไปทั่วโลก

เมื่อประมาณ ๑๐,๐๐๐ ปีมาแล้ว มนุษย์ได้ค้นพบวิธีปลูกข้าวแบบการทำนาเลื่อนลอย และในระหว่าง ๕,๐๐๐ - ๑๐,๐๐๐ ปีที่ผ่านมา ก็ได้พัฒนาเป็นระบบการหว่านกล้าและนาดำ ทั้งนี้ ได้มีการค้นพบวิวัฒนาการด้านการปลูกข้าวและเมล็ดพันธุ์ข้าวที่เก่าแก่ที่สุดในโลก ณ บ้านเชียง จ.อุดรธานี และ ถ้ำปุงฮุง จังหวัดแม่ฮ่องสอน

การปลูกข้าวนั้นมีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจและวัฒนธรรมของชาวไทย รวมทั้งมีผลโดยตรงต่อลักษณะธรรมชาติแวดล้อมของประเทศ เนื่องจากลักษณะของภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นที่ราบต่ำตั้งอยู่บนที่ราบลุ่มน้ำ มีดินตะกอนพัดพาอันอุดมสมบูรร์จากเทือกเขาน้อยใหญ่ทางตอนเหนือ ทำให้ประเทศไทยมีการเพาะปลูกและส่งออกข้าวมากเป็นอันดับหนึ่งในห้าของโลก ส่งผลเป็นรายได้มหาศาลของประเทศ นอกจากนี้ ความผูกพันของคนไทยที่มีต่อข้าวนั้น ก่อให้เกิดเป็นวัฒนธรรมที่หลากหลายเกี่ยวกับข้าว นับตั้งแต่ประเพณีการทำขวัญพระแม่โพสพ (หรือเทพธิดาผู้รักษาต้นข้าว), ประเพณีการลงแขกเกี่ยวข้าว, ประเพณีการนวดและสีข้าว จนถึงวัฒนธรรมด้านภาษาสำนวนซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการได้รับอิทธิพลจากข้าว เช่น ข้าวยากหมากแพง, ข้าวแดงแกงร้อน, ข้าวนอกนา, และ ไปกินข้าว เป็นต้น

ข้าวนั้นเป็นอาหารหลักของคนไทย (ทั้งข้าวเหนียวและข้าวเจ้า) และคนไทยบริโภคข้าววันละ ๓ เวลา นอกจากนี้ ข้าวยังสามารถนำมาปรุงเป็นของหวานได้อีกด้วย เช่น ข้าวเหนียวมูล ข้าวเหนียวสังขยา เป็นต้น ข้าวนั้นเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมไทย ที่ได้สืบทอดกันมาชั่วลูกชั่วหลาน และวัฒนธรรมข้าวกับชาวไทยนี้จะยังคงอยู่ต่อไปตราบชั่วนิจนิรันดร์

 

Phra Raj Phiti Peuj Mongkol Jarod Phranangkal Raek Na Kwan or the Cultivating and Ploughing Ceremony, consists of two ceremonies which are Phra Raj Phiti Peuj Mongkol or the Cultivating Ceremony, a Buddhist ceremony, and Phra Raj Phiti Jarod Phranangkal Raek Na Kwan or the Ploughing Ceremony, an ancient Bhramanic rite.  They are aimed at bringing about propitiousness to the nation’s crops, boosting farmers’ morale as well as heralding the start of the rice-growing season.

 

The Royal Ploughing Ceremony is an important ancient royal ceremony dating back thousands of years.  In Thailand, the ceremony was first performed during the Sukhothai era, and continued until B.E. 2479 (A.D. 1936), after which it was stopped for several years.  His Majesty King Bhumibol Adulyadej revived this royal ceremony in B.E. 2503 (A.D. 1960).  Being one of the most important royal ceremonies, only distinguished guests have been invited to participate, such as members of the royal family, senior government officials, as well as the diplomatic corps, etc.

ในการประกอบพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ จะมีการไถคราดดินด้วยพระโคลักษณะดีหนึ่งคู่ เพื่อหว่านเมล็ดข้าวมงคลลงบนดินนั้น จากนั้นก็จะมีการเสี่ยงทายอาหาร ๗ อย่างให้พระโคเลือกกิน ซึ่งประกอบด้วย ข้าว ข้าวโพด หญ้า ถั่ว งา น้ำ เหล้า และให้พระมหากษัตริย์หรือผู้แทนพระองค์ ซึ่งเรียกกันว่า "พระยาแรกนา" เสียงหยิบผ้านุ่ง จากผ้า ๓ ผืน ซึ่งมีขนาดต่างกัน คือ ยาว ๔, ๕, และ ๖ คืบ ซึ่งการเสี่ยงทายทั้งหมดนี้จะมีคำพยากรณ์ซึ่งเกี่ยวข้องกับการเพาะปลูกทั้งสิ้น

Dr. Sumet Tantivejkul once asked His Majesty what he would prefer to eat.  His Majesty said that he prefers to eat rice.  This is not because he couldn’t find something else to eat but because rice is the stable food and it is very important to our country.  “Water, soil and air are the important parts of our lives”, His Majesty said, “but we all have been overlooking them.  Besides, we do expect too much from what the nature can give us and we don’t know how to look after our globe well”.

  

---